§ ζ’. Περί της τέλειας ανταποδόσεως κατά την ημέρα της κρίσεως*.
* (Κατά μετάφραση, εκ της Γαλλικής μεταφράσεως της Δογματικής του Μακαρίου Επισκόπου Βιννίτσης. Τόμ. Β΄. σελ. 733-740).
Κατά τις Άγιες Γραφές και τους Πατέρες της Εκκλησίας η τέλεια ανταπόδοση πρόκειται να γίνει κατά την ημέρα της κρίσεως· επομένως ούτε οι δίκαιοι, ούτε οι αμαρτωλοί, μέχρι της ημέρας εκείνης δεν λαμβάνουν τέλεια την αμοιβή των έργων τους.
Αλλά αν και η τελεία αμοιβή επιφυλάσσεται κατά την ημέρα της κρίσεως, οι ψυχές όμως των μεν δικαίων προ-απολαμβάνουν μεγάλης δόξας και μακαριότητας, οι δε των αμαρτωλών υφίστανται μέγιστη κόλαση, κατά κάποια μερική κρίση, την οποία ο Θεός ποιείται προ του γενικού κριτηρίου, όπου κάθε πας άνθρωπος θα κριθεί και θα λάβει τελειωτικά την αμοιβή των πράξεων του.
Ι. Η μερική κρίση, την οποία όλοι οι άνθρωποι υφίστανται μετά θάνατον δεν είναι καθόλου η πλήρης και τελεία κρίση, γι’ αυτό κατ’ ακουλουθίαν υπολείπεται φυσικά να αναμένουν μίαν άλλη κρίση πλήρη και τέλεια. Κατά την μερική κρίση η ψυχή του ανθρώπου μόνο λαμβάνει ανταπόδοση, αλλά όχι και το σώμα, αν και αυτό μοιράσθηκε με την ψυχή τα έργα της, αγαθά ή κακά.
Μετά την μερική κρίση οι δίκαιοι στον ουρανό, όπως και οι αμαρτωλοί στον άδη δεν απολαμβάνουν παρά μόνο τα προοίμια της μακαριότητας, ή των ποινών, που τους αξίζουν.
Τέλος μετά την μερική αυτή κρίση, υπολείπεται ακόμη για κάποιους από τους αμαρτωλούς ανακούφιση από το βάρος της ποινής και τέλεια απαλλαγή τους από τα δεινά του Άδη, όχι δια της δικής τους ενεργείας αλλά δια των ευχών της Εκκλησίας.
Αλλά θα έρθει ημέρα, μία τελευταία ημέρα για όλο το ανθρώπινο γένος (Ιωάν. ς’ 39-40), όπως υπάρχει και τελευταία ημέρα για καθένα άνθρωπο «ημέρα της συντέλειας του αιώνος και του σύμπαντος κόσμου» (Ματθ. ιγ΄ 39). Όπως υπάρχει η ημέρα του θανάτου του ανθρώπου, θα έρθει ημέρα, ημέρα ορισμένη, ημέρα κρίσεως του Θεού «ἐν ᾗ μέλλει κρίνειν τὴν οἰκουμένην ἐν δικαιοσύνῃ ἐν ἀνδρὶ ᾧ ὥρισε, πίστιν παρασχὼν πᾶσιν ἀναστήσας αὐτὸν ἐκ νεκρῶν» (Πράξ. ιζ’. 31). Δηλαδή μια κρίση αιώνια και οριστική.
Γι’ αυτό αυτή η ημέρα εκλήθη στην Γραφή «ἡμέρᾳ κρίσεως (Ματθ. ια΄ 22-24. ιβ΄ 36. Β΄ Πέτρ. Β΄ 9. γ΄ 7, ἡμέρᾳ ὀργῆς καὶ ἀποκαλύψεως καὶ δικαιοκρισίας τοῦ Θεοῦ, ὃς ἀποδώσει ἑκάστῳ κατὰ τὰ ἔργα αὐτοῦ τοῖς μὲν καθ’ ὑπομονὴν ἔργου ἀγαθοῦ δόξαν καὶ τιμὴν καὶ ἀφθαρσίαν ζητοῦσι ζωὴν αἰώνιον, τοῖς δὲ ἐξ ἐριθείας, καὶ ἀπειθοῦσι μὲν τῇ ἀληθείᾳ, πειθομένοις δὲ τῇ ἀδικίᾳ, θυμός καὶ ὀργὴ· θλῖψις καὶ στενοχωρία ἐπὶ πᾶσαν ψυχὴν ἀνθρώπου τοῦ κατεργαζομένου τὸ κακόν… οὐ γάρ ἐστι προσωποληψία παρὰ τῷ Θεῷ… ἐν ἡμέρᾳ ὅτε κρινεῖ ὁ Θεὸς τὰ κρυπτὰ τῶν ἀνθρώπων κατὰ τὸ εὐαγγέλιόν μου διὰ Ἰησοῦ Χριστοῦ» (Ρωμ. β΄. 5-9· 11· 16).
Η ημέρα αυτή εκλήθη και ημέρα του Υιού του ανθρώπου (Λουκ. ιζ’. 22, 24, 26), ημέρα Κυρίου, (Β΄ Πέτρ. γ΄. 10. Α΄ Θεσ. ε΄. 2), ημέρα Χριστού, (Φιλιπ. α΄ 10. β΄. 16), ημέρα του Κυρίου ημών Ιησού Χριστού (Β΄ Κορινθ. α΄. 14. Α΄ Κορινθ. α΄. 8. ε΄. 5), διότι τότε ο Κύριος μας θα εμφανισθεί επί της γης με όλη του τη δόξα, για να κρίνει ζώντες και νεκρούς. Επίσης εκλήθη μεγάλη ημέρα, Πράξ. β΄, 10, Ιούδ. 6, για τα μεγάλα γεγονότα που πρόκειται να τελεσθούν σ’ εκείνη τη ημέρα.
Π. Περί της ελεύσεως της ημέρας εκείνης της προορισμένης υπό της βουλήσεως του υψίστου, ο Σωτήρας μας δεν έκρινε αναγκαίο να μας αποκαλύψει, και τούτο προς ηθική μας ωφέλεια, ειπών προς τους μαθητές· «Περὶ δὲ τῆς ἡμέρας ἐκείνης καὶ ὥρας οὐδεὶς οἶδεν, οὐδὲ οἱ ἄγγελοι τῶν οὐρανῶν, εἰ μὴ ὁ πατὴρ μου μόνος. ὥσπερ δὲ αἱ ἡμέραι τοῦ Νῶε, οὕτως ἔσται καὶ ἡ παρουσία τοῦ υἱοῦ τοῦ ἀνθρώπου. ὥσπερ γὰρ ἦσαν ἐν ταῖς ἡμέραις ταῖς πρὸ τοῦ κατακλυσμοῦ τρώγοντες καὶ πίνοντες, γαμοῦντες καὶ ἐκγαμίζοντες, ἄχρι ἧς ἡμέρας εἰσῆλθε Νῶε εἰς τὴν κιβωτόν, καὶ οὐκ ἔγνωσαν ἕως ἦλθεν ὁ κατακλυσμὸς καὶ ἦρεν ἅπαντας, οὕτως ἔσται καὶ ἡ παρουσία τοῦ υἱοῦ τοῦ ἀνθρώπου» (Ματθ. κδ΄. 36-39).
Επίσης και όταν μετά την ανάσταση του τον ρώτησαν οι μαθητές, «Κύριε, εἰ ἐν τῷ χρόνῳ τούτῳ ἀποκαθιστάνεις τὴν βασιλείαν τῷ Ἰσραήλ; εἶπε δὲ πρὸς αὐτούς· Οὐχ ὑμῶν ἐστι γνῶναι χρόνους ἢ καιροὺς οὓς ὁ πατὴρ ἔθετο ἐν τῇ ἰδίᾳ ἐξουσίᾳ» (Πράξ. α΄. 6-7). «Γρηγορεῖτε οὖν, ὅτι οὐκ οἴδατε ποίᾳ ὥρᾳ ὁ Κύριος ὑμῶν ἔρχεται… διὰ τοῦτο καὶ ὑμεῖς γίνεσθε ἕτοιμοι, ὅτι ᾗ ὥρᾳ οὐ δοκεῖτε ὁ υἱὸς τοῦ ἀνθρώπου ἔρχεται» (Ματθ. κδ΄. 42-44).
Πλην όμως για να ενισχύσει τους δίκαιους και να φωτίσει τους αμαρτωλούς, ο ύψιστος αξίωσε στην απόλυτη του σύνεση και τη άκρα του αγαθότητα, να μας δείξει πότε αυτός πότε δια των Αποστόλων του, κάποια σημεία της δευτέρας του παρουσίας και του τέλους του κόσμου, κάποια σημεία της προσέγγισης της μεγάλης εκείνης ημέρας της κρίσεως. Ιδού τα πρώτιστα των σημείων τούτων.
1ον. Η έκτακτη πρόοδος των αγαθών επί της γης· η εξάπλωση της βασιλείας του Ευαγγελίου του Χριστού σε όλο τον κόσμο· «καὶ κηρυχθήσεται τοῦτο τὸ Εὐαγγέλιον τῆς Βασιλείας ἐν ὅλῃ τῇ οἰκουμένῃ εἰς μαρτύριον πᾶσιν τοῖς ἔθνεσι, καὶ τότε ἥξει τὸ τέλος» (Ματθ. κδ΄ 14) λέει ο ίσιος ο Σωτήρας.
Ως προς τους Ιουδαίους ο Απόστολος Παύλος μαρτυρεί σε σχέση προς αυτούς γράφοντας προς τους εξ εθνών χριστιανούς λέγων· «οὐ γὰρ θέλω ὑμᾶς ἀγνοεῖν, ἀδελφοί, τὸ μυστήριον τοῦτο, ἵνα μὴ ἦτε παρ’ ἑαυτοῖς φρόνιμοι, ὅτι πώρωσις ἀπὸ μέρους τῷ Ἰσραὴλ γέγονεν ἄχρις οὗ τὸ πλήρωμα τῶν ἐθνῶν εἰσέλθῃ, καὶ οὕτω πᾶς Ἰσραὴλ σωθήσεται, καθὼς γέγραπται»(Ρωμ. ια΄. 25, 26.)· ώστε είναι αναμφίβολο, ότι ο Σωτήρας μας δεν θα έρθει επί της γης να κρίνει ζώντες και νεκρούς, προ της τελείας διαδόσεως του Ευαγγελίου του, σε όλη τη Οικουμένη και σε όλα τα Έθνη (Ματθ. κη΄ 19), και την τέλεια εκπλήρωση της θείας του εντολής δια των αγίων του μαθητών και Αποστόλων και των διαδόχων τους, την οποία διέταξε λέγοντας: «πορευθέντες εἰς τὸν κόσμον ἅπαντα κηρύξατε τὸ εὐαγγέλιον πάσῃ τῇ κτίσει» (Μαρκ. ις’ 15).
Δεν θα υπάρχει ούτε μία γωνία της γης, στη οποία δεν θα κηρυχθεί το κήρυγμα του θείου λόγου, ούτε ένας λαός, ούτε μία φυλή, οι οποίοι δεν θα έχουν ακούσει τον λόγο της σωτηρίας.
2ον. Εξ άλλου οι μεγάλες πρόοδοι του κακού και η εμφάνιση του αντιχρίστου επί της γης. Περί τούτων ο Απόστολος Παύλος στην Β΄ προς Τιμόθεο επιστολή του λέει· «Τοῦτο δὲ γίνωσκε, ὅτι ἐν ἐσχάταις ἡμέραις ἐνστήσονται καιροὶ χαλεποί· ἔσονται γὰρ οἱ ἄνθρωποι φίλαυτοι, φιλάργυροι, ἀλαζόνες, ὑπερήφανοι, βλάσφημοι, γονεῦσιν ἀπειθεῖς, ἀχάριστοι, ἀνόσιοι, ἄστοργοι, ἄσπονδοι, διάβολοι, ἀκρατεῖς, ἀνήμεροι, ἀφιλάγαθοι, προδόται, προπετεῖς, τετυφωμένοι, φιλήδονοι μᾶλλον ἢ φιλόθεοι, ἔχοντες μόρφωσιν εὐσεβείας, τὴν δὲ δύναμιν αὐτῆς ἠρνημένοι. καὶ τούτους ἀποτρέπου. ἐκ τούτων γάρ εἰσιν οἱ ἐνδύνοντες εἰς τὰς οἰκίας καὶ αἰχμαλωτίζοντες γυναικάρια σεσωρευμένα ἁμαρτίαις, ἀγόμενα ἐπιθυμίαις ποικίλαις, πάντοτε μανθάνοντα καὶ μηδέποτε εἰς ἐπίγνωσιν ἀληθείας ἐλθεῖν δυνάμενα. ὃν τρόπον δὲ Ἰαννῆς καὶ Ἰαμβρῆς ἀντέστησαν Μωϋσεῖ, οὕτω καὶ οὗτοι ἀνθίστανται τῇ ἀληθείᾳ». (Β΄. Τιμ. γ΄. 1-8).
Και στην Α΄ προς Τιμόθεο Επιστολή του ο Απόστολος Παύλος λέει : «Τὸ δὲ Πνεῦμα ῥητῶς λέγει ὅτι ἐν ὑστέροις καιροῖς ἀποστήσονταί τινες τῆς πίστεως, προσέχοντες πνεύμασι πλάνοις καὶ διδασκαλίαις δαιμονίων, ἐν ὑποκρίσει ψευδολόγων, κεκαυστηριασμένων τὴν ἰδίαν συνείδησιν, κωλυόντων γαμεῖν, ἀπέχεσθαι βρωμάτων ἃ ὁ Θεὸς ἔκτισεν εἰς μετάληψιν μετὰ εὐχαριστίας τοῖς πιστοῖς καὶ ἐπεγνωκόσι τὴν ἀλήθειαν» κτλ. (Α΄ Τιμ. Δ΄. 1-4).
Το πνεύμα της κακίας, όσο πλησιάζει η ημέρα της δικής του καταδίκης, θα αναπτύξει κάθε μεθοδεία και κάθε δύναμη, με σκοπό να ανακόψει την πρόοδο του Ευαγγελίου, ώστε από την μία να απομακρύνει τους πιστούς από την πίστη, και από την άλλη να τους σύρει στις οδούς της ασέβειας. Τόσο πολύ δε θα προοδεύσει το πνεύμα της πονηρίας ώστε ο Σωτήρα λέει·
«πλὴν ὁ υἱὸς τοῦ ἀνθρώπου ἐλθὼν ἆρα εὑρήσει τὴν πίστιν ἐπὶ τῆς γῆς;» (Λουκ. ιη’. 8) «καὶ διὰ τὸ πληθυνθῆναι τὴν ἀνομίαν ψυγήσεται ἡ ἀγάπη τῶν πολλῶν» (Ματθ. κδ΄. 12), και γι’ αυτό λέει ο Απόστολος Παύλος στην Β΄ προς Θεσσαλονικείς Επιστολή του, «καὶ διὰ τοῦτο πέμψει αὐτοῖς ὁ Θεὸς ἐνέργειαν πλάνης εἰς τὸ πιστεῦσαι αὐτοὺς τῷ ψεύδει, ἵνα κριθῶσι πάντες οἱ μὴ πιστεύσαντες τῇ ἀληθείᾳ, ἀλλ’ εὐδοκήσαντες ἐν τῇ ἀδικίᾳ» (β΄. 11).
* Το κείμενο έχει μεταφερθει στη νεοελληνική γλώσσα
Μητροπολίτου Πενταπόλεως Νεκταρίου Κεφαλά. Μελέτη περί της αθανασίας της ψυχής και περί των ιερών μνημοσύνων, εκδ. τυπογραφείο Παρασκευά Λεωνή, Αθήνα 1901.
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου