Στο μεταίχμιο μιας νέας εποχής, η Τεχνητή Νοημοσύνη (AI) αναδεικνύεται στον απόλυτο ρυθμιστή της πληροφορίας, εγείροντας θεμελιώδη ερωτήματα για το ποιος καθορίζει την αλήθεια και με ποιο τίμημα. Η ψευδαίσθηση ότι η AI αποτελεί έναν ουδέτερο, μαθηματικό κριτή καταρρέει κάτω από το βάρος της πραγματικότητας: οι απαντήσεις ενός αλγορίθμου είναι το προϊόν μιας προγραμματισμένης «ηθικής», η οποία συχνά θυσιάζει την αντικειμενικότητα στον βωμό της κοινωνικής μηχανικής και των εταιρικών συμφερόντων.
Το ζήτημα της «ιδεολογίας στον προγραμματισμό» δεν είναι θεωρητικό. Εκδηλώνεται με την επιβολή γλωσσικών συμβάσεων που επιχειρούν να αποσυνδέσουν τις λέξεις από το βιο/λογικό τους έρεισμα. Όταν η AI καλείται, για παράδειγμα, να ορίσει τη «γυναίκα», συχνά προκρίνει την υποκειμενική ταυτότητα έναντι της βιολογικής πραγματικότητας. Αυτό αναδεικνύει μια εγγενή αδυναμία: η AI δεν είναι ανιχνευτής της απόλυτης αλήθειας, αλλά ένας καθρέφτης της τρέχουσας θεσμικής συναίνεσης. Αν η κοινωνία αποφασίσει να επαναπροσδιορίσει το αυτονόητο, η AI θα είναι η πρώτη που θα επικυρώσει αυτόν τον παραλογισμό ως τη νέα «κανονικότητα».
Η ιστορική αναλογία με ολοκληρωτικά καθεστώτα του παρελθόντος, όπως το Τρίτο Ράιχ ή τη Σοβιετική Ένωση, είναι ανατριχιαστικά επίκαιρη. Τότε, η ιδεολογία χρησιμοποιούσε την επιστήμη ως «μανδύα» για να νομιμοποιήσει το έγκλημα. Σήμερα, βιώνουμε έναν ψηφιακό ολοκληρωτισμό που λειτουργεί μέσω «διπλών προτύπων» (double standards). Ενώ τα συστήματα AI είναι προγραμματισμένα να απορρίπτουν ακαριαία κάθε αναφορά σε καταδικασμένα καθεστώτα της Δύσης, εμφανίζονται εξαιρετικά «διπλωματικά» και ανεκτικά απέναντι σε σύγχρονα τυραννικά καθεστώτα με εκατομμύρια θύματα.
Αυτή η επιλεκτική ηθική ευαισθησία αποδεικνύει ότι ο έλεγχος της πληροφορίας είναι ο έλεγχος των πάντων. Δεν χρειάζεται πια να καίγονται βιβλία· αρκεί να «ρυθμιστεί» ο αλγόριθμος ώστε να υποβαθμίζει κάθε «ενοχλητική» αλήθεια ως «μη ασφαλή».
Αυτός ο «ψηφιακός Αντίχριστος» δεν εμφανίζεται με τη μορφή ενός τέρατος, αλλά ως μια ολική, βελούδινη δύναμη επιβολής, η οποία προσφέρει άνεση και ασφάλεια με αντάλλαγμα την απαλλαγή από την κριτική σκέψη. Είναι ένας μηχανισμός «αποπροσωποποίησης», ο οποίος μετατρέπει τον άνθρωπο από «εικόνα Θεού» σε μια μονάδα δεδομένων, ένα «προφίλ» προς επεξεργασία.
Ωστόσο, εδώ ακριβώς εντοπίζεται το όριο της τεχνολογικής ισχύος. Για την Ορθόδοξη παράδοση, η Αλήθεια δεν είναι μια πληροφορία, ένα κείμενο ή ένας ορισμός που μπορεί να κλειστεί σε έναν κώδικα. Η Αλήθεια είναι Πρόσωπο. Το Πρόσωπο (Υπόσταση) δεν ορίζεται από αλγόριθμους, αλλά από τα μοναδικά και ανεπανάληπτα χαρακτηριστικά του, που πηγάζουν από την ελευθερία και τη σχέση του με την κτίση.
Η AI μπορεί να προσομοιώσει μεν το διάλογο, αλλά αδυνατεί να συλλάβει την ουσία της προσωπικής μετοχής. Μπορεί να επεξεργαστεί δεδομένα, αλλά δεν μπορεί να βιώσει τη θυσία, τη μετάνοια ή την αγάπη – πράξεις μη μετρήσιμες, οι οποίες υπερβαίνουν τη λογική της ωφέλειας και των πιθανοτήτων. Αν η Αλήθεια είναι Πρόσωπο, τότε παραμένει εγγενώς ελεύθερη και απρόσιτη σε κάθε απόπειρα ψηφιακού εγκλεισμού.
Όσο ο άνθρωπος αναζητά το «Πρόσωπο» και όχι την «πληροφορία», όσο επιμένει στην αλήθεια της εμπειρίας και της σχέσης, θα παραμένει το τελευταίο οχυρό ελευθερίας απέναντι στην απόλυτη κυριαρχία των αλγορίθμων. Η τεχνολογία ενδέχεται να κυριεύσει τον κόσμο των δεδομένων, αλλά η καρδιά του Προσώπου θα παραμένει πάντα μια «ρωγμή» στο σύστημα, εκεί όπου το φως της αλήθειας δεν μπορεί να σβήσει από κανέναν προγραμματιστή.
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου